Opieka i wsparcie psychologiczne dla osób chcących przejść proces redukcji masy ciała jest niezwykle istotne. Nasza psychika jest nieodłączną częścią naszego ciała. Proces odchudzania powinien odbywać się w sposób holistyczny – dbając zarówno o żywienie, ale też uwzględnienie rozumienia tego, dlaczego podejmujemy konkretne kroki. Będąc w grupie możemy zauważyć znacznie więcej powtarzających się schematów, które pojawiają się przy licznych próbach redukcji masy ciała, a dzięki temu dać nam szersze spojrzenie na naszą własną sytuację.

Cele psychodietetycznej grupy wsparcia

Wspólnie zastanowimy się, dlaczego obniżenie masy ciała jest dla Ciebie ważne i jaki rodzaj motywacji u Ciebie przeważa, że zdecydowałeś się na chęć wprowadzenia zmiany.

Podczas grupowych spotkań będziemy pracować nad tym, aby zmieniać niewspierające przekonania żywieniowe, które mogą Ci towarzyszyć. Będziemy się zastanawiać, dlaczego akurat takie przekonanie do tej pory występowało u Ciebie i czy jest ono pomocne czy niekoniecznie.

Będziemy uczyć się tego w jaki sposób zmieniać posiłki, aby było możliwe utrzymanie naszego jadłospisu w sposób długofalowy, a nie jedynie „na chwilę”.

Zobaczymy przy tym, czy towarzyszy Ci lęk przed wprowadzaniem zmian żywieniowych i co możemy zrobić, abyś poczuł/a się bezpieczniej i pewniej w procesie odchudzania.

Sprawdzimy czy możliwe jest jedzenie tego co lubisz, a jednocześnie redukowanie masy ciała. Dopasowanie zaleceń żywieniowych do Ciebie – a nie Ciebie do zaleceń – może spowodować że dużo łatwiej będzie Ci przejść przez proces redukcji masy ciała i nauczysz się, że słowo „dieta” nie musi oznaczać wyśrubowanych i rygorystycznych zasad.

Czy masz poczucie, że rozumiesz potrzeby swojego ciała?

Będziemy podejmować próby obserwacji własnego ciała na wprowadzane zmiany, a dzięki temu świadomość Twoich potrzeb będzie dla Ciebie bardziej zrozumiała. Będziemy wspólnie znajdować różnice pomiędzy fizjologicznym i emocjonalnym głodem. Zobaczymy dzięki temu, który rodzaj głodu przeważa u Ciebie i co możemy z tym zrobić.

W jaki sposób grupa wsparcia może Ci pomóc?

Wspólne obieranie celu z innymi sprawi, że będzie Ci łatwiej do niego dążyć. Wsparcie innych osób jest kluczowe, a kiedy mamy jeszcze wspólny cel to wzajemnie na siebie oddziałujemy w jego realizacji. Grupa będzie prowadzona przez psychologa, psychodietetyka w trakcie szkolenia psychoterapeutycznego CBT, a więc będzie dzięki temu odbywać się w kontrolowanych, bezpiecznych dla Ciebie warunkach. Dzięki temu merytoryczne wsparcie w procesie odchudzania będzie połączone z daniem Ci wsparcia emocjonalnego.

Kto prowadzi grupę wsparcia

Natalia Kalinowska

Dyplomowany psycholog oraz psychodietetyk, psychoterapeuta poznawczo-behawioralny w trakcie 4-letniego szkolenia w akredytowanym ośrodku przez Polskie Towarzystwo Psychoterapii Poznawczej i Behawioralnej.
W swojej pracy wykorzystuje również narzędzia Terapii Schematów, Terapii Akceptacji i Zaangażowania oraz Racjonalnej Terapii Zachowania.

Na co dzień pracuje z osobami z zaburzeniami odżywiania jak i osobami chcącymi zmienić nawyki żywieniowe, w których psychodietetyka i psychoedukacja podnoszą komfort życia. Studia magisterskie z psychologii ukończyła na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach. Studia podyplomowe z psychodietetyki zrealizowała na Warszawskim Uniwersytecie Medycznym. O tytuł psychoterapeuty, po skończeniu 4-letniego kursu ubiegać się będzie z ramienia Centrum Terapeutyczno-Szkoleniowego Tercognitiva w Krakowie.

Więcej informacji o grupie wsparcia

Grupa wsparcia realizowana jest w formie ON-LINE, za pośrednictwem platformy ZOOM. Jest to cykl spotkań grupowych realizowanych w poniedziałki od godz. 20.00 do 21.30, cyklicznie przez 12 spotkań. 

Pierwsze spotkanie odbędzie się 08.04 o godz. 20.00 na platformie ZOOM.

Ile kosztuje uczestnictwo w grupie?

Koszt uczestnictwa w całym cyklu to kwota 1200 zł za 12 spotkań po 90 minut każde.

Kwotę można rozłożyć na raty (maksymalnie 3, w kwotach 200 (zaliczka przy zapisie do grupy ) / 500 zł / 500 zł.

W indywidualnych przypadkach, możemy rozłożyć kwotę spotkań na zaliczkę + płatność za każde spotkanie osobno.

Koszt jednego półtoragodzinnego spotkania to 100 zł.

Ze względu na grupowy charakter spotkań oraz omawianie różnych obszarów na każdym kolejnym spotkaniu, ważne jest by uczestnik mógł uczestniczyć w spotkaniach regularnie. Dopuszczalna jest jedna planowana nieobecność uczestnika grupy. 

Chce skorzystać z grupy wsparcia

Artykuł Psychodietetyczna grupa wsparcia dla osób odchudzających się pochodzi z serwisu Psychika na talerzu - Centrum leczenia zaburzeń odżywiania.

„Jak formułować komunikaty, by nie urazić osoby chorej?

W jaki sposób motywować i wspierać?

W jaki sposób zadbać o to, by otoczenie osoby nie wpływało negatywnie na proces psychoterapii?

Jak poradzić sobie ze swoimi emocjami, żeby być dobrym wsparciem?

Co znowu zrobiłam/em źle?

Starałam/em się najlepiej jak potrafię, a znowu wybuchła awantura”

a wreszcie rodzicu…
„Co zrobiłam źle, że moje dziecko jest chore? Dlaczego ono choruje?”

To normalne. Kiedy członek naszej rodziny choruje na zaburzenia odżywiania, cała rodzina doświadcza trudności. Choroba wywołuje zmiany w funkcjonowaniu osoby chorej, które mają przełożenie na całą rodzinę. Nagle orientujemy się w jak wielu sytuacjach temat jedzenia w naszym codziennym funkcjonowaniu jest obecny – zarówno przy wspólnych posiłkach, planowaniu czasu wolnego, wyjazdach, odwiedzin bliskich…

Korzyści z grupy wsparcia dla rodziców

Dzięki grupie wsparcia możesz:

zobaczyć, że problemy z którymi się zmagacie są obecne także w innych rodzinach osób z zaburzeniami odżywiania,
zacząć skutecznie komunikować się z osobą bliską zmagająca się z zaburzeniami odżywiania,
precyzyjniej oddzielać zachowania wynikające z choroby (których nie chcesz wspierać) oraz zachowania wynikające z trudności niezwiązanych z chorobą osoby,
regulować emocje swoje oraz swojego nastolatka,
stawiać granicę innym osobom, które w sposób niewspierający komentują nawyki żywieniowe lub wygląd osoby chorej,
zyskać wiedzę o uniwersalnych potrzebach oraz umiejętności do komunikowania się ze swoimi bliskimi w języku potrzeb,

Opinię o grupie wsparcia dla rodziców

Kto prowadzi grupę wsparcia

Natalia Kalinowska

Dyplomowany psycholog oraz psychodietetyk, psychoterapeuta poznawczo-behawioralny w trakcie 4-letniego szkolenia w akredytowanym ośrodku przez Polskie Towarzystwo Psychoterapii Poznawczej i Behawioralnej.
W swojej pracy wykorzystuje również narzędzia Terapii Schematów, Terapii Akceptacji i Zaangażowania oraz Racjonalnej Terapii Zachowania.

Na co dzień pracuje z osobami z zaburzeniami odżywiania jak i osobami chcącymi zmienić nawyki żywieniowe, w których psychodietetyka i psychoedukacja podnoszą komfort życia. Studia magisterskie z psychologii ukończyła na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach. Studia podyplomowe z psychodietetyki zrealizowała na Warszawskim Uniwersytecie Medycznym. O tytuł psychoterapeuty, po skończeniu 4-letniego kursu ubiegać się będzie z ramienia Centrum Terapeutyczno-Szkoleniowego Tercognitiva w Krakowie.

Wiemy jak ważne jest wsparcie

Rodzicu – zaburzenia odżywiania często wymagają wielu miesięcy ciężkiej pracy nastolatka i całego systemu rodzinnego. Wiemy jak trudno na co dzień patrzeć na dziecko które nie je/ma napady objadania/nie akceptuje swojego ciała. Wiemy jak duży ból sprawia rodzicom widok dziecka które cierpi.

W grupie wsparcia dla rodziców chcemy zaopiekować te emocje. Twoje wsparcie i wysiłek są nieocenione, jednak odbywają się miesiącami – czy masz gorszy czy lepszy dzień. W grupie wsparcia chcemy nazwać emocje które Ci towarzyszą, znormalizować je dzięki doświadczeniom innych rodziców i pokazać, że zadbanie o Ciebie w tym procesie jest również kluczowe.

Szczegółowe informacje o grupie wsparcia dla rodziców i bliskich

W grupie wsparcia dla rodziców i bliskich jest miejsce na merytoryczną wiedzę na temat zaburzeń odżywiania skierowaną do opiekunów i bliskich, jak również wymianę doświadczeń i poznanie historii innych rodzin osób chorujących na zaburzenia odżywiania. 

Grupa wsparcia realizowana jest w formie ON-LINE, za pośrednictwem platformy ZOOM. Jest to cykl spotkań grupowych realizowanych w środy od godz. 18.00 do 20.00, cyklicznie przez 6 spotkań. 

Pierwsze spotkanie odbędzie się 22.05o godz. 18.00 na platformie ZOOM.

Ile kosztuje uczestnictwo w grupie?

Koszt uczestnictwa w całym cyklu to 600 zł. Kwota obejmuje 6 spotkań po 120 minut. 

Kwotę można rozłożyć na raty (maksymalnie 3, w kwotach 100 (zaliczka przy zapisie)/250/250). 

Koszt jednego dwugodzinnego spotkania to 100 zł.

W przypadku gdy w grupie wsparcia chce uczestniczyć dwójka rodziców, koszt uczestnictwa obojga to łączna kwota 900 zł ( 600 zł za jedną osobę + 600 300 za drugiego rodzica). Kwota również możliwa do płatności w ratach.

Ze względu na grupowy charakter spotkań oraz omawianie różnych obszarów funkcjonowania osoby chorej na każdym kolejnym spotkaniu, ważne jest by uczestnik mógł uczestniczyć w spotkaniach regularnie. Dopuszczalna jest jedna planowana nieobecność uczestnika grupy. 

Chce skorzystać z grupy wsparcia

Artykuł Grupa wsparcia dla rodziców i bliskich osób chorujących na zaburzenia odżywiania pochodzi z serwisu Psychika na talerzu - Centrum leczenia zaburzeń odżywiania.

Założenia modelu są następujące:

1. Nikt nie jest winny rozwojowi zaburzeń odżywiania. Odchodzi się więc w modelu od szukania przyczyn (rodzinnych i społecznych) zaburzeń odżywiania u nastolatka podczas tego etapu leczenia.
2. Zaburzenie odżywiania jest oddzielone od pacjenta i uzewnętrznione – rodzice oraz specjaliści wysyłają nastolatkowi komunikat „to choroba chce, żebyś tak zrobiła. Nie chcemy wspierać choroby”.
3. Rodzina jest postrzegana jako najlepszy pomocnik w powrocie do zdrowia dla dziecka.
4. Hospitalizacja jest krótkotrwałym rozwiązaniem problemu ( i opiera się na odseparowaniu dziecka od rodziny).
5. Każdemu członkowi rodziny przypisana jest określona rola w pomocy nastolatkowi.

Literatura podaje, że terapia FTB jest skuteczna w leczeniu osób poniżej 19 roku życia, które chorują mniej niż 3 lata. Leczenie trwa zazwyczaj 12 miesięcy i jest wysoko ustrukturyzowane. Obejmuje 3 fazy:

Faza 1 : Odżywienie i odbudowanie wagi oparta na pełnej kontroli rodzicielskiej

W tej fazie rodzice (po odpowiednim przygotowaniu) ponoszą odpowiedzialność za przygotowanie posiłków nastolatkowi, pomagają dziecku przywrócić regularne wzorce odżywiania oraz kontrolują i przerywają zachowania kompensacyjne ( nadmierną aktywność fizyczną, podnoszenie spontanicznej aktywności fizycznej przez nastolatka, przeczyszczanie). Jeśli potrzebna jest rehabilitacja wagi, za cel ustala się zwykle przyrost masy ciała od 0,5 do 1 kg na tydzień. Rodzice pomagają nastolatkowi ponownie włączyć do jadłospisu potrawy, które zostały przez niego wyelminowane.

Faza 2: Stopniowe oddawanie kontroli nad posiłkami nastolatkowi

Faza druga rozpoczyna się zwykle, kiedy założona rehabilitacja wagi została osiągnięta, posiłki przebiegają sprawnie a zachowania kompensacyjne są pod kontrolą. Stopniowo przywracamy nastolatkowi większą niezależność w decydowaniu o swoim jedzeniu, w sposób dostosowany do jego wieku. Na przykład, możemy przywrócić nastolatkowi decyzyjność o tym co wybrać na przekąski lub jakie produkty wybrać na dany posiłek. Rodzina w dalszym ciągu skupia się na budowaniu elastyczności w sposobie odżywiania nastolatka. Nastolatek ma za zadanie zacząć jeść wśród różnych osób i w różnych miejscach oraz spożywać wszystkie pokarmy których się boi i unika. Faza ta jest okresem przejściowym, w którym rodzice stopniowo oddają kontrolę nad posiłkami nastolatkowi, jednocześnie monitorując jak nastolatek radzi sobie z tym zadaniem.

Faza 3: Wzmacnianie autonomii nastolatka i pomoc w bieżących problemach

Kiedy nastolatek odzyska odpowiedni do swojego wieku poziom niezależności w obszarze odżywiania oraz nie będzie wykazywał zachowań związanych z zaburzeniami odżywiania, punkt ciężkości leczenia zostaje przeniesiony na pomoc nastolatkowi w prowadzeniu zdrowego i zrównoważonego życia oraz nadrobienia problemów rozwojowych wygenerowanych przez zaburzenia odżywiania (trudności w nauce, trudności w relacjach rówieśniczych, powrót do obszarów i zainteresowań które zostały odsunięte przez chorobę). W tej fazie następuje również praca z innymi, współwystępującymi do zaburzeń odżywiania problemami ze zdrowiem psychicznym (ataki paniki, stany depresyjne, samookaleczenia i inne). Ta faza uwzględnia moduł zapobiegania nawrotom. Nacisk w tej fazie jest położony na radzeniu sobie z problemami nastolatka adekwatnymi do jego wieku rozwojowego oraz na wzmacnianiu poczucia bezpieczeństwa oraz tożsamości bez zaburzeń odżywiania.

Feed, Love, Heal

Terapia FTB zakłada, że pomaganie dziecku w powrocie do zdrowia akt miłości. Jednak miłość nie zawsze jest łatwa i delikatna. Dlatego terapeuci FTB edukują rodziców, że siła i determinacja, która wynika z miłości rodzicielskiej mają potencjał przywrócenia zdrowia nastolatkowi. Terapeuci w procesie FTB uczą rodzica jak sobie radzić z różnymi emocjami, w tym stresem oraz różnymi wyzwaniami związanymi z procesem leczenia. Rodzice zdobywają wiedzę o tym jak tolerować cierpienie własne i swojego dziecka oraz uczyć dziecko tolerować dyskomfort i niepewność. Terapia FTB mówi „ten proces nie jest prosty, ale może być najważniejszą rzeczą, którą zrobisz dla swojego dziecka”.

Leczenie szpitalne

W warunkach szpitalnych, przy odseparowaniu nastolatka od środowiska rodzinnego to zespół medyczny radzi sobie z wyzwaniami procesu ponownego odżywiania. Terapia FTB zakłada, że kochający rodzice, którzy dostaną wskazówki w jaki sposób karmić swoje dziecko, będą mogli przejąć zadanie pielęgniarek i okazywać większe wsparcie, czułość i rozumienie w tym procesie niż personel medyczny. W warunkach szpitalnych często pierwsze dożywienie odbywa się w atmosferze przymusu, bez wsparcia i psychologicznej pomocy nastolatkowi. Terapia FTB zakłada, że ten sam trudny proces mogą przeprowadzić rodzice, którzy zostaną przeszkoleni przez terapeutów w jaki sposób komponować posiłki, wspierać oraz organizować czas dziecku podczas zdrowienia.

Skład zespołu terapeutycznego FTB

Zespół FTB zajmujący się leczeniem zaburzeń odżywiania składa się zwykle z terapeuty udzielającego wsparcia rodzicom oraz dietetyka/lekarza, monitorującego stan zdrowia i odżywienia nastolatka. Dietetyk współpracuje również bezpośrednio z rodzicami, udzielając im wskazówek zwłaszcza w fazie 1 – pełnej kontroli rodzicielskiej. Rodzic, który dożywia dziecko zostaje więc wyedukowany, jakie organizm dziecka ma potrzeby (z perspektywy medycznej oraz psychologicznej) by jak najlepiej spełniać swoje zdanie podczas trwania procesu zdrowienia.

Koncentrowanie się na objawach vs koncentrowanie się na problemach leżących u podstaw objawów

Terapia FTB koncentruje się na wyzdrowieniu poprzez bezpośrednie leczenie objawów (kontrolowanie wzorca odżywiania oraz ponowna nauka odżywiania przez nastolatka). Dla wielu takie podejście jest powierzchowne i ignoruje podstawowe kwestię, między innymi przyczyny wejścia w zaburzenie. Koncentrowanie się na regularnym jedzeniu, prawidłowym odżywieniu oraz regulacji wagi i zdrowia może wydawać się przyziemne. Natomiast działa – zwłaszcza w przypadkach w których rodzina stoi przed decyzją oddania dziecka do szpitala lub ośrodka.

Priorytetem w terapii FTB jest przywrócenie nastolatkowi jego unikalnej krzywej wagi (opartej o siatki centylowe dzieci i młodzieży, obrazujących prawidłowy rozwój nastolatka) – ponieważ zwiększa to szansę na pełen powrót do zdrowia. Terapia FTB opiera się również na przekonaniu, że rodzina może stać się najskuteczniejszym sprzymierzeńcem dziecka w powrocie do zdrowia.

FTB a inne terapie

Terapia FTB w swoich założeniach przypomina terapię poznawczo-behawioralną w przypadku protokołu oddania kontroli posiłków rodzicom. W terapii poznawczo-behawioralnej dzieję się to w momencie w którym dziecko nie jest w stanie poradzić sobie samo z mechanizmami choroby. Zarówno terapia FTB jak i terapia CBT w przypadkach opisanych poniżej potwierdza skuteczność przekazania kontroli rodzicom.

Oddanie kontroli nad jedzeniem rodzicom sprawdza się w przypadkach:

• gdy dziecko jest w bardzo dużej niedowadze lub gdy spadek wagi postępuje szybko,
• gdy dziecko ma bardzo dużo objawów kompensacyjnych o dużym nasileniu (ostre przeczyszczanie się, stosowanie w ukryciu nadmiernej aktywności fizycznej), które utrudniają cele terapii,
• gdy dziecko nie stosuje się do zaleceń (nie spożywa odpowiedniej ilości posiłków, nie stosuje się do odpowiedniej kaloryki, chowa posiłki lub je wyrzuca, oszukuje rodzinę na temat zjedzonych posiłków).
• gdy rodzice chcą spróbować pomóc dziecku z powyższymi trudnościami w warunkach domowych, unikając oddania dziecka do szpitala. (UWAGA! Przyjmuje się, że bezpośrednim wskazaniem do hospitalizacji jest szybki spadek masy ciała oraz waga określana jako „zagrożenie życia i zdrowia” a także odmowa przyjmowania posiłków i płynów).

Tradycyjne metody (psychoterapia poznawczo-behawioralna bez protokołu oddania kontroli nastolatkowi czy terapia psychodynamiczna) które zakładają budowanie motywacji do zmiany, rozwinięcie wglądu w objawy i konsekwencje choroby oraz wzięcie odpowiedzialności za zdrowienie przez nastolatka mogą stwarzać ryzyko w takich sytuacjach jak powyżej opisane przypadki. Mogą być marnowaniem cennego czasu w sytuacji w której pilnie należy zająć się objawami i zdrowiem fizycznym dziecka. Terapia FTB działa w tych przypadkach szybciej i jest w nich bardziej skuteczna. W 3 fazie terapii FTB kiedy nastolatek odzyskał już wagę i zdrowie – rozpoczyna się terapia która przypomina inne metody leczenia.

Przesłanie od terapeutów FTB:

„Nastolatkom i dzieciom cierpiącym na zaburzenia odżywiania często brakuje motywacji do jedzenia i poprawy samopoczucia. FBT to rozpoznaje i może obejść ten problem. Twoje dziecko prawdopodobnie odmówi leczenia zaburzeń odżywiania. W porządku. FBT może działać pomimo oporu. Dopóki Twoje dziecko nie będzie gotowe chcieć własnego powrotu do zdrowia, możesz chcieć tego w jego imieniu. Nikt nie kocha Twojego dziecka bardziej niż Ty; to wyjątkowa pozycja, w której możesz pomóc mu odzyskać siły do momentu, do którego będzie mogło samo wziąć za siebie odpowiedzialność”.

Z perspektywy specjalistów naszego Centrum

Założenia terapii FTB oparte na przekazaniu rodzicom kontroli nad posiłkami są stosowane przez naszych specjalistów w przypadkach opisanych powyżej. Nasi specjaliści zakładają, że jeśli jest możliwa praca oparta na współpracy z nastolatkiem – jest to najlepsza droga. Natomiast jeśli współpraca z nastolatkiem nie jest możliwa, nastolatek odmawia leczenia a jego stan się pogarsza – współpraca z rodzicem nad odżywieniem dziecka jest świetnym rozwiązaniem – które jeśli zawiedzie, pozostawia jedynie możliwość hospitalizacji. Mimo to, FTB ma udowodnioną skuteczność i przy odpowiednim wsparciu rodziców – nie zawodzi w kluczowym dla zdrowia i życia nastolatka momencie.

Artykuł FTB Family Based Treatment czyli terapia oparta na rodzinie pochodzi z serwisu Psychika na talerzu - Centrum leczenia zaburzeń odżywiania.

Skutki niedowagi – zmiany na poziomie psychologicznym i w funkcjonowaniu społecznym

Nieprawidłowa podaż kalorii oraz utrzymywanie niezdrowo niskiej wagi jest szkodliwe dla naszego funkcjonowanie na poziomie psychologicznym i społecznym. Podczas pogłębiającej się głodówki czy stanu wygłodzenia zmienia się struktura naszego myślenia oraz zachowania. Konsekwencje te zostały naukowo sprawdzone w badaniach na temat glodu oraz eksperymentach. Ochotnicy poddawali się w nich rygorystycznej diecie, by sprawdzić jakie zmiany zajdą w nich podczas głodówki. 

Największe zmiany widać na poziomie myślenia. Mózg to organ, który potrzebuje dużej ilości energii, by funkcjonować na wysokich obrotach. Z tego względu, podczas niedożywienia i niskiej wagi, myślenie staje się sztywne (mniej elastyczne). Przekłada się to na:

• trudności w przenoszeniu uwagi z jednego tematu na drugi
• dłuższego utrzymywania koncentracji uwagi (wytężania uwagi)
• trudności w podejmowaniu decyzji

Ograniczenia w zakresie koncentracji uwagi wynikają częściowo z obecności uporczywych myśli na temat jedzenia i odżywiania się (wtórnej konsekwencji niedojadania). Myśli te utrudniają skupianie się na innych kwestiach. Niektóre osoby mają nawet sny dotyczące jedzenia i odżywiania się. W strukturze myślenia zaczynają dominować myśli o jedzeniu: o planowaniu posiłków, godzinach posiłków, produktach, listach zakupów, potrawach, smakach potraw i zapachach.

Zmiana zainteresowań

Uporczywe myślenie o jedzeniu odbija się również na zachowaniu osoby. W niedowadze i niedojadaniu powszechne jest zainteresowanie gotowaniem, pieczeniem i dietami oraz kaloriami i składem produktów. Towarzyszy temu utrata zainteresowania innymi kwestiami, nawet porzucaniem dotychczasowych zainteresowań i pasji. 

Wpływ na emocje

Skutki niedowagi oraz głodu przejawiają się również w sferze emocji. Nastrój staje się obniżony, czasami szybko się zmienia, pojawia się tendencja do poirytowania, wpadania w złość, frustracje, rozdrażnienie. Łatwo jest stracić panowanie i wybuchnąć. Często pojawia się również duży poziom napięcia czy lęku, co skutkuje współwystępowaniem takich problemów jak zaburzenia lękowe, tiki czy ataki paniki. Przy obniżonym nastroju łatwo o depresję, przy dużym zmęczeniu o objawy bezsenności.

Wpływ na zachowanie

Niedowaga i niedojadanie wpływają również na zachowanie jednostki. Gdy niedowaga utrzymuje się długo, osoba zaczyna myśleć, że jej sposób działania, myślenia i odczuwania to jej “osobowość”, jej stałe cechy psychiczne, wynikające z niej samej. Tymczasem prawdziwy charakter i osobowość tej osoby maskowana jest przez objawy niedowagi.

W zachowaniu często występuje nasilenie cech obsesyjnych. Sztywność i brak elastyczności w myśleniu, przekłada się na zachowanie dbałości o rutyny, przewidywalność i ścisłe przestrzeganie zasad. Z drugiej strony widać brak spontaniczności i elastyczności w podejmowaniu decyzji oraz w działaniu. Wszystko musi być zaplanowane i przewidywalne.

Obsesja na punkcie jedzenia

Obsesyjność przejawia się również w jedzeniu:

• schematyczności przygotowywania posiłków
• trzymanie sie określonych godzin
• posiadanie ulubionych sztućców czy miseczek
• jedzenie w samotności
• celebracja posiłku
• Niektórzy jedzą bardzo wolno, każdy kęs przeżuwają określoną ilość razy
• inni jedzą w silnie zrytualizowany sposób – zawsze spożywają posiłek z tego samego talerza lub kroją jedzenie na bardzo drobne kawałeczki.

Społeczne skutki niedowagi i wygłodzenia

W tym wszystkim ważny jest również aspekt społeczny. W tej płaszczyźnie również dochodzi do zmian. Pojawia się tendencja do skupiania się raczej na wewnętrznych procesach i na samym sobie. Procesy te są dodatkowo wzmacniane przez nasiloną potrzebę rutyny i przewidywalności oraz trudności w byciu spontanicznym. W konsekwencji osoby te wycofują się z życia społecznego i przyzwyczajają się do takiego trybu życia. Czasem osoby oceniają swoje zachowanie jako “dziwaczne” i niezrozumiałe dla innych.

Zaniedbane ciało…

Czasami swoje ciało traktujemy jak samochód – środek transportu służący do komunikacji z punktu A do punktu B. Jednak zdarzają się sytuacje w których o samochód dbamy lepiej niż o swoje ciało. Regularnie uzupełniamy paliwo w samochodzie, dolewamy płyny do spryskiwaczy i oleje. Dbamy o regularne przeglądy i sprawdzamy ciśnienie w oponach. Dopiero zaopiekowanie tych wszystkich (i wielu innych) części i procedur daje nam niezawodny środek transportu. 

Czasem nasze ciało jest traktowane gorzej niż samochód. Nie dostarczamy mu odpowiedniej ilosci “paliwa”. Nie dbamy o nawodnienie, nie chcemy dolewać mu oleju, bo uważamy że poradzi sobie bez niego. Przy dużej niedowadze, nasz organizm zaczyna zachowywać się jak samochód który co prawda przemieszcza sie z punktu A do punktu B ale elektronika w aucie pada. Wyłączają się wycieraczki, blokują się szyby, nie działa zdalny pilot do otwierania dzwi i nie da sie odpalic radia ani ogrzewania.

Skutki niedowagi – zmiany na poziomie fizjologicznym

W naszym ciele dzieje się dokładnie tak samo podczas niedojadania i wchodzenia w coraz głębszą niedowagę. Na poziomie ciała pojawia się:

1. coraz wieksze zmęczenie i osłabienie mięśni, oraz ich zanik w niektórych przypadkach,
2. słabsze mięśnie powodują przenoszenie coraz wiekszych obciążeń na kości. Dodatkowo kości zostają wewnętrznie osłabione, ze względu na zaburzenia hormonalne oraz wybijanie wapnia z kości do krw wi. Skutkuje to większym ryzykiem kontuzji oraz osteoporozy, 
3. mięsień sercowy, jak inne mięśnie również ulega osłabieniu. Serce kurczy się i jego praca jest słabsza- co prowadzi do zaburzenia pracy serca oraz krążenia. Spada ciśnienie krwii oraz obniża sie tętno (serce zwalnia). Pojawia się ryzyko zaburzeń rytmu serca (arytmia).
4. ze względu na słabsze krążenie i spadek tkanki tluszczowej, spada temperatura ciała, a osoba doświadcza ciągłego uczucia zimna. 
5. Pojawiają się również zaburzenia w zakresie produkcji hormonów płciowych – procesy, które nie są konieczne do podtrzymania życia, zostają zahamowane. Prowadzi to do spadku produkcji hormonów płciowych, a w dalszej konsekwencji do bezpłodności. Następuje utrata zainteresowań seksualnych, spada libido.
6. Zaburzenia hormonalne przekładają się również na inne obszary naszego ciała, bowiem hormony kontrolują wiele różnych procesów. Zakłóceniom ulega między innymi sen, który staje się płytki, a pomimo snu człowiek nie wypoczywa, budzi się bardzo wcześnie i czasem pojawia sie bezsenność. Przy tym wszystkim wzmaga się poczucie slabości i zmęczenia.
7. Niewygodne staje się siedzenie i leżenie, zwłaszcza na twardych powierzchniach. Kość ogonowa i inne kości, bez tkanki tluszczowej i mięśniowej są wystające i łatwiej jest je obić, otrzeć, uszkodzić.
8. Skóra i włosy zmieniają się. W tym zakresie skutki niedowagi mogą mieć bardzo różny charakter. Na ciele może się pojawić meszek (tzw. lanugo), zwłaszcza na twarzy, brzuchu, plecach i ramionach. Z kolei na głowie może nastąpić łysienie. Często skóra staje się sucha i nabiera pomarańczowego odcienia (a przy początkowych okresach choroby bladego, pergaminowego odcienia).
9. Ruchy jelit ulegają spowolnieniu, przez co pokarmy przesuwają się przez nie w zwolnionym tempie.
10. Jedzenie pozostaje w żołądku znacznie dłużej niż normalnie, zanim zacznie się przesuwać w kierunku jelita cienkiego. Sprawia to, że u osób tych występuje poczucie sytości nawet wtedy, kiedy zjedli stosunkowo niewiele. Wolniejsze opróżnianie przewodu pokarmowego skutkuje częstymi wzdęciami i zaleganiem treści pokarmowej, która “gnije” w jelitach, dając nieprzyjemne dolegliwości gastryczne.
11.  Zaburzeniu ulega zmysł smaku, co może prowadzić do tego, ze ludzie zaczynają stosować coraz większe ilości przypraw, żeby w ogóle odczuwać smak. 
12. Spada odporność naszego organizmu. Mogą pojawiać się częstsze infekcje i przeziębienia, ponieważ organizm nie ma siły na obronę przed wirusami i bakteriami.

Skutki niedowagi i wygłodzenia a zaburzenia odżywiania 

Należy pod koniec podkreślić, że wszystkie te konsekwencje są bezpośrednio skutkami niskiej wagi i wyglodzenia organizmu a nie konsekwencjami zaburzeń odżywiania. Jest to o tyle ważne, że wszystkie te konsekwencje mijają, kiedy nasze ciało zostanie dożywione. 

Natomiast przebywanie dalej w zaburzeniach odżywiania może prowadzić do pogłębiania tych konsekwencji i nieodwracalnych zmian w naszym cele (w obrębie kości, mięśni oraz bezpłodności).

Powrót do zdrowia

Wszystkie opisane wyżej skutki niedowagi i wygłodzenia powodują, że osoba myśli o sobie przez pryzmat choroby, niejako “zlewając” siebie z objawami. Należy podkreślić że wiekszość tych objawów opisanych wcześniej mija po zrehabilitowaniu wagi lub/i dożywieniu organizmu. Nawet te konsekwencje traktowane jako cechy osobowościowe (skłonność do reagowania emocjonalnie, zainteresowanie gotowaniem, wycofanie się społeczne) ustępują przy powrocie do zdrowia.

Bibliografia : 

Źródło : Fairburn Ch.G. (2013). Terapia poznawczo behawioralna i zaburzenia odżywiania. Kraków: WUJ

Artykuł Fizjologiczne i psychologiczne skutki niedowagi i wygłodzenia pochodzi z serwisu Psychika na talerzu - Centrum leczenia zaburzeń odżywiania.